Nargile, Asya’ya özgü geleneksel bir tütün içme aracıdır. Kullanıcının bir hortum aracılığıyla sudan geçerek süzülen dumanı içine çekmesini saÄŸlayan bir düzenek olan nargile, içim ÅŸekli ve adabı, yüzlerce yılda oluÅŸmuÅŸ kullanım geleneÄŸi ile basit bir aletten fazlasını ifade etmekte olup, doÄŸu kültürünün bir parçası haline gelmiÅŸtir. DoÄŸu kültürünün önemli bir parçası olan nargile, muhabbet erbabının vazgeçilmez dostu. Bir nargileyi içmek için en az 2 saat gerekiyor. Bu süre de oldukça koyu sohbetlerin baÅŸlaması için fazlasıyla yeterli oluyor… Ä°nsanoÄŸlu ilk olarak milattan önce keÅŸfetti tütünü. Ä°badet amacıyla yaktıkları tütün yapraklarının verdiÄŸi keyfi fark eden insanlar, o günden beri onu hayatlarında vazgeçilmez kıldı. Tütün, tarih boyunca çeÅŸitli medeniyetler tarafından ÅŸekillendirildi. Pipo oldu, puro oldu, sigara oldu, ağızlarda çiÄŸnendi. Ancak hiçbir ÅŸekil, tütünle “nargile” kadar bütünleÅŸmedi. ‘Hindistancevizi’nin dışındaki tütün benzeri tabakayı yakan ve cevizin içine soktukları kamışla keyif yapan Hintliler, asırlar sürecek olan nargile geleneÄŸini de baÅŸlatmış oldular. Nargile, aradan geçen yüzyıllar sonunda bir kültür haline dönüştü. Dede torununa miras bırakacak kadar deÄŸer verdi nargilesine. Kimi zaman sultanların baÅŸucunda yerini aldı , kimi zaman ise hak ettiÄŸi ilgiden mahrum bırakıldı. Nargile ve nargile çevresinde oluÅŸan göz kamaÅŸtırıcı kültür, bugün yine o ihtiÅŸamlı günlerine yeniden dönmenin hazırlığını yapıyor. Tütüne sihir katan kültür, gün geçtikçe daha fazla ilgi sevgi görmeye devam ediyor.

Bir nargile;

  1. Ser: Nargilenin uzun gövdesi. Boyun kısmı dar olmakla birlikte karın kısmına inildikçe çapı genişleyen, yapı olarak sürahiye benzeyen bir parçadır. Cam, metal ve seramikten yapılır.
  2. Lüle: En üstte bulunan, tömbekinin konulduğu delikli tabla. Gümüş, pirinç ya da bakırdan yapılmış, oymalarla süslü bir muhafaza ile çevrilidir. üzerine köz konularak gerekli ısı sağlanır.
  3. Marpuç: Dumanı şişeden alan ve ağza ulaştıran bölümdür. Bu bölümde kullanılan hortum koyun derisinden yapılır.
  4. Şişe: İçinde dumanı filtre eden suyun olduğu ve fokurdamaların geldiği bölüm.

Bunlar dışında nargilenin diğer elemanları ise şöyledir:

  • Sipsi: Marpucun ucuna takılan, dumanın içinden çekildiÄŸi küçük ağızlık. Tercihen kehribardan yapılır, fakat maliyet sebebiyle ve hijyenik açıdan genelde plastik olanları kullanılır. Mermer ya da gümüş olanları da mevcuttur.
  • Tepsi ve rüzgarlık: Tepsi közden düşen külleri toplar, rüzgarlık ise közün sönmemesi için kullanılır.
  • Tömbeki: Nargileye has tütün.

Nargilenin tasarımında Ä°slam’ın etkisindeki sanatın derin izleri görünmektedir. Cami minaresini andıran ser kısmı bunu çok iyi simgelemektedir. Ayrıca ser kısmı genellikle çiçek ve yaprak desenleriyle süslenmekte ve bunlarda zaman zaman yaldız kullanılmaktadır. Marpuç kısmında ise genelde el dokuması olan kilim desenleri kullanılmaktadır.
Çalışma şekli İçici marpuçtan nefes aldığında oluşan basınç farkıyla hava sırayla közden, sonra ısınarak lüledeki gözeneklerden geçer. Sıcak hava ile ısıtılan tömbekinin dumanı karışarak suyun içinden geçer, bu esnada soğur. Daha sonra hava marpuçtan içiciye ulaşır. Nargile içerisinde bulunan su dumanı soğutmanın yanı sıra içindeki katranı da bir miktar süzer. Nargile ile tütün içmenin, sigara şeklinde tütün içmekten farkı; nargilede çekilen tütün dumanı sudan geçerken barındırdığı ısı suyu bir miktar buharlaştırır. Dumana karışan su buharı akciğerde bronşları daha fazla açtığı için daha fazla nikotin kana karışır. Alışık olmayan birinin başını döndürebilir. Dikkatli olmak gerekir. Ağırdır.
Tarihi;Nargile doÄŸu kültürünün bir öğesi olmakta ile birlikte doÄŸuÅŸ yerinin Hindistan olduÄŸu zannedilmektedir. Çok farklı kültürlerinin farklı adlandırdıkları bu keyif aracı Araplar tarafından “Nargile”, Ä°ranlılar tarafından da “Kalyan” diye adlandırılır. Asıl nargilenin kökeni ise Farsçada “Hindistan cevizi” anlamına gelen “Nargil”den gelir. Hindistan’da ortaya çıkan nargilenin ilk örnekleri Hindistan cevizinin içinin çıkarılıp kabuÄŸuna bir kamış sokularak yapılmıştır. Zamanla Hindistan cevizi yerine kabak kullanılmaya baÅŸlanmış, kullananların sayısı arttıkça porselen ve bronz da nargile için elveriÅŸli malzemeler haline gelmiÅŸtir. Bunları cam, billur, çini hatta gümüş gövdeli nargileler izlemiÅŸtir. Hindistan’da doÄŸan nargile, baÅŸta Ä°ranlılar olmak üzere Araplar, daha sonra da Türk insanı ile tanışmış. Türk insanının nargile ile tanışması aslında Osmanlı dönemine rastlar. O dönemde Ä°ran’dan getirilen ve zamanın kahvehanelerinde muhabbetlere eÅŸlik eden tömbeki, bazı padiÅŸahlar tarafından yasaklanmıştır. Nargile de uzun zaman Ä°stanbul Tophane’de, Ä°zmir Kemer altı’nda ve Ankara Gençlik Parkı’nda tömbeki olarak sunulmaya baÅŸlanmıştır. Bu nostaljik mekanların müdavimlerini ise genellikle orta yaşın üstündeki insanlar oluÅŸturuyordu. Daha sonraki, yani yakın dönemlerdeki aromalı nargilelerin hayatımıza girmesi ile daha hafif bir içecek haline gelen nargile genç kitle tarafından da tercih edilmeye baÅŸlandı.

İçim kuralları: DoÄŸu kültüründe, “Bu iÅŸin erbaplarına göre” nargile içilirken uyulması gereken bir “racon” vardır:

  • Genel görgü kuralları gereÄŸi yüksek sesle konuÅŸmak ve etrafın sükûnetini bozmak raconu da bozar.
  • Nargile ateÅŸinden sigara yakılmamalıdır. Bu görgüsüzlük olarak nitelendirilir.
  • Ayrıca köz tepsisine sigara külü atılmaz.
  • Nargile hiçbir zaman kendinizden ve çevredeki nargilelerden yüksek bir yere konmamalıdır.
  • EÄŸer nargile bir baÅŸkasıyla ortak içiliyorsa imame kullanılmalıdır.
  • Nargilenin marpucu ise asla doÄŸrudan diÄŸer kiÅŸinin eline verilmemeli, masaya bırakılmalı ve diÄŸer kiÅŸi oradan almalıdır.
  • Marpucun alt kısmından tutulur.
  • Nargile hızlı içilmez. Çabucak bitirerek kalkmak keyf-ehli zihniyetle baÄŸdaÅŸmadığı için genel felsefeye aykırıdır. Normal bir içim hızı ile bir nargile birkaç saatte biter.
  • Dumanı sigara gibi içmek yerine nefes alır gibi çekmek gerekir, böylece fokurdama sesi güzel gelmelidir. Duman ağır ağır çekilir.
  • Ve nargilede, nargile tütününden baÅŸka bir ÅŸey içilmez.
  • Nargilenin en önemli özelliklerinden biri de tömbeki tütününden daha çok meÄŸessel (yani meyve aromalı) nargile tütününün içiliÅŸinde içiciye vermiÅŸ olduÄŸu haz ve keyiftir…

Siteyi uzaktan takip etmek için RSS Beslemesi' ni kullanabilirsiniz.


Bu yazı Pazar, 25 Mayıs 2008, 00:07 tarihinde Kilim Nargile kategorisi altında yayınlandı. Bu yazıya yapılacak yorumlardan haberdar olmak için RSS 2.0 beslemesini kullanabilirsiniz. Yorum yapabilirsiniz, veya kendi sitenizden geri izleme yapabilirsiniz.